Portret Julian Nagelsmann

Hoe een piepjonge trainer uit Beieren de harten van voetbalminnend Duitsland veroverd.

We schrijven 11 februari 2016. Iets na 10:00 uur. Julian Nagelsmann is, na het noodgedwongen stoppen van Huub Stevens, zojuist gepresenteerd als nieuwe trainer van TSG 1899 Hoffenheim. De club uit het zuiden van Duitsland bungelt op dat moment troosteloos onderaan in de Bundesliga en niks of niemand lijkt een degradatie te kunnen afwenden. Totdat er in dat pittoreske dorpje in Baden-Württemberg ineens een “broekie” van slechts achtentwintig lentes jong de leiding krijgt over die Mannschaft. Een portret van één van de grootste Duitse trainerstalenten op dit moment, Julian Nagelsmann.

Tekst: Dennis Bakker

Mini-Mourinho, zoals zijn collega’s hem gekscherend noemen, zag op 23 juli 1987 het levenslicht in Landsberg am Lech in het zuidwesten van Beieren. Al vanaf zijn geboorte wordt het voetbalvirus bij de kleine Julian met de paplepel ingegoten.

Dat hij talent voor het spelletje heeft blijkt al snel, als hij zijn eerste voetbalmeters maakt bij de plaatselijke FC Issing. Na twee seizoenen belandt hij in de jeugdopleiding van FC Augsburg en zal hier tot aan zijn vijftiende blijven voetballen. Via Augsburg belandt der jüngste Cheftrainer der Bundesliga aan de blauwe kant van München, TSV 1860 München. Hier wordt Nagelsmann aanvoerder van de U-17 en maakt het jaar daaropvolgend veel minuten in de U-19. Als Nagelsmann in het seizoen 2006 – 2007 zijn opwachting maakt bij de tweede selectie, slaat het noodlot echter toe. Een opeenstapeling van blessures maken de eerste krassen in de spelerscarrière van Nagelsmann. Na een teleurstellend seizoen keert Nagelsmann weer terug op het oude nest, FC Augsburg neemt hem over van die Löwen. Na opnieuw een seizoen met zware schade aan meniscus en kraakbeen in de rechterknie (artrosegevaar), stopt de dan twintigjarige Julian definitief met voetballen.

De eerste stappen in een beloftevolle trainerscarrière

Na het beëindigen van zijn voetbalcarrière, maakt hij datzelfde seizoen nog zijn eerste stappen in het trainersvak. Onder de hoede van zijn toenmalige trainer, Thomas Tuchel, krijgt Nagelsmann de opdracht om de tegenstanders van FC Augsburg II te bestuderen en analyseren. Het jaar daarop wordt hij assistent-trainer bij de U-19 van TSV 1860 München.

Het seizoen 2010 – 2011 wordt het eerste jaar waarin Nagelsmann op eigen benen mag staan. TSG 1899 Hoffenheim biedt hem de kans om de U-19 onder zijn hoede te nemen, waarmee hij drie jaar later kampioen zal worden. Ten tijde van zijn eerste stappen in het trainersvak, rondt Nagelsmann met succes zijn sportopleiding aan de Hogeschool af. In datzelfde jaar komt hij ook voor het eerst onder de aandacht van de media, die hem als een ‘trainerstalent’ en ‘succestrainer’ beschrijven.

Aan het begin van het seizoen 2015 – 2016, maakt het bestuur van Hoffenheim reeds bekend dat der Talenttrainer aan het einde van dat seizoen het stokje van Huub Stevens zal overnemen. Tenminste, dat was de uitgedachte filosofie van de clubleiding.

Hoe hij binnen 48 uur het vertrouwen van de selectie won

En toen was daar ineens die winderige, koude donderdagochtend in februari. Huub Stevens moet vanwege hartritmestoornissen noodgedwongen zijn werkzaamheden neerleggen en een verlengd verblijf in de Bundesliga lijkt, als je naar de rangschikking en het vertoonde spel kijkt,  een utopie. ‘Ik ben er klaar voor!’ waren de eerste woorden die uit de mond van de nieuwbakken trainer van Hoffenheim kwamen. ‘De uitdaging die ik voor mijn kiezen krijg is een gigantische, zeker gezien de ranglijst en het moraal van het team.’ Niet wetende, dat twee dagen later zijn woorden ook echt werkelijkheid worden.

De vuurdoop van Nagelsmann in de Bundesliga speelt zich af in het Weserstadion in Bremen. Werder Bremen – Hoffenheim. De openingsfase van de wedstrijd zie je dat de spelers van Hoffenheim nog zoekende zijn in het nieuwe systeem van hun trainer (3-4-1-2), Werder begint wat sterker aan de wedstrijd en creëert zelfs zijn eerste kans. Totdat de tiende minuut aanbreekt. De minuut die het huwelijk tussen Nagelsmann en Hoffenheim zijn eerste glans geeft.

Acht keer. Acht keer heeft Julian de twee voorafgaande wedstrijden van Werder Bremen bestudeerd en uitgebreid geanalyseerd. Een gelijkwaardige ploeg aan die van de equipe van Nagelsmann, maar wel met vijf punten meer (veertien om negentien). Zoeken, speuren, analyseren, bestuderen, hij krijgt er slaaptekort van. Totdat hij de oplossing vindt, de oplossing die daadwerkelijk resultaat oplevert.

Het is de tiende minuut van Werder Bremen – Hoffenheim. Doeltrap Werder. Nagelsmann heeft twee dagen met zijn selectie op dit specifieke spelmoment getraind en nu komt het erop aan, om het getrainde in de praktijk te brengen. Bal van Felix Wiedewald naar linkshalf Fin Bartels,. De spelers van Hoffenheim laten het allemaal gebeuren. Spits Claudio Pizarro van Bremen zakt in naar het middenveld om de bal te ontvangen. Inspeelpass van Bartels naar Pizarro. En dan ineens, als twee doldwaze stieren in een Spaanse arena, storten Hoffenheim-middenvelders Nadiem Amiri en Tobias Strohl zich op de zojuist ingespeelde Pizarro. Strobl onderschept de bal van Pizarro en dribbelt naar de rechterkant van het veld en geeft de voorzet die door spits Andrej Kramaric keurig in de hoek van het doel wordt gekopt. 0-1 Hoffenheim.

Toeval? Nee, dit was geen toeval. Dit was nou precies het scenario dat door Nagelsmann in de twee dagen voorafgaand aan de wedstrijd is waargenomen en samen met de spelersgroep is getraind. De opbouw van Werder was voorspelbaar. De opbouw werd iedere keer via een links- of rechtshalf verzorgd, die op zijn beurt de ingezakte Pizarro direct aanspeelde.

Dit, dit was het moment waarop Nagelsmann het vertrouwen van zijn spelersgroep won. Dit was het moment waarop het plezier in het voetbalspelletje terugkwam bij de spelersgroep en de fans.

Drie maanden later handhaaft Hoffenheim zich al één speelronde voor het einde en is het vertrouwen in Hoffenheim en bovenal Nagelsmann en zijn tactische concepten enorm.

1. Pizarro zakt in naar het middenveld en ontvangt de bal.

 

2. Op het moment van inspelen zetten de twee middenvelders van Hoffenheim meteen druk op de spits. Tegelijkertijd wordt er vanuit het centrum van de verdediging doorgedekt op de 10.

 

3. Hoffenheim heeft Werder in de tang, precies zoals Nagelsmann hat voorspeld.

 

4. Vanuit de voorzet die volgt kopt spits Kramaric de 0-1 tegen de touwen. Het huwelijk krijgt zijn eerste glans.

Änderung, Änderung, Änderung

Julian Nagelsmann is een trainer met een duidelijke visie, maar houdt daarnaast van verandering. Verandering is zijn sleutel tot succes. Nagelsmann pakt elk weekeinde weer uit met een nieuwe tactische variant. 4-3-3, 4-1-4-1, 3-5-2, 4-2-3-1, 4-4-2, 3-1-4-2, alle varianten komen voorbij. Zelfs in een wedstrijd zelf varieert Nagelsmann erop los, zonder dat dit ten koste gaat van de prestaties van zijn manschappen. Geïnspireerd door de filosofieën van Jürgen Klopp en Thomas Tuchel heeft Nagelsmann zijn eigen variant van de in Duitsland zo geliefde Gegenpressing ontwikkeld. Want zo stelt hij zelf: “hoe hoger je de bal verovert, hoe minder meters je hoeft te maken om een doelpunt te scoren. Ik houd van controle, balbezit en kansen.”

Niet alleen in wedstrijden, maar ook op de trainingen is Nagelsmann een unieke trainer. De rechterhand van Nagelsmann is de 44-jarige Alfred Schreuder. Ook de Barnevelder merkt in de samenwerking de grote  kennis en bekwaamheid van de jonge Duitser. “Julian varieert oneindig veel in zijn trainingen. Hij beschouwt zijn oefeningen ook als een vorm van hersentraining. Door het continu veranderen van de trainingsvorm voorkom je herhaling en leer je je spelers om te gaan met stresssituaties en daarbij na te denken over een oplossing.”

Tip: Oefenstof special: trainen als Nagelsmann (1)

En toen was daar ineens het beeldscherm. Een beeldscherm op het trainingsveld? Ja, een beeldscherm op het trainingsveld. Zoals u al eerder op de website hebt kunnen lezen, gebruikt Nagelsmann sinds kort een beeldscherm om zijn spelers meteen situaties en oplossingen te kunnen voorleggen zonder dat daar het stilleggen van een spelsituatie aan vooraf gaat. Middels een tablet kan Nagelsmann alle dingen die een analist op de televisie ook kan. Vorsprung durch Technik.

Analyse van Nagelsmann zijn filosofie

Bij aanvang van het seizoen 2017 – 2018 startte Nagelsmann vanuit de basis over het algemeen met twee systemen, te weten een 3-1-4-2 en een 4-3-3 formatie. Binnen deze systemen wordt er voortdurend gevarieerd en gesleuteld. Zo staat Nagelsmann erom bekend om zelfs tijdens een wedstrijd een aantal keer van formatie te wisselen en te variëren.

In het doel keeper Oliver Baumann (1), die in staat is om tijdens de opbouw van waarde te zijn en daarnaast situaties goed in kan schatten en lezen. Hij wordt ondersteund door een centraal blok van drie (Benjamin Hübner (3), Kevin Vogt (6) en Ermin Bicakcic(4)), die ieder in hun eigen rol van waarde zijn in de opbouw en afweer van aanval van de tegenstander. Van de drie is Vogt de architect in de opbouw.

Binnen het blok van vier, staan op de beide vleugels “backs” Pavel Kaderabek (2) en Steven Zuber (5) (die sinds dit seizoen is omgeturnd van buitenspeler in aanvallende back). Het opvallende binnen het systeem van Nagelsmann is het feit dat de beide backs/buitenste middenvelders de vrijheid hebben om zich binnen de zones te bewegen. Zowel Kaderabek, als Zuber zijn dynamische spelers die in de combinatie sterk zijn en ook diagonale looplijnen voorleggen. Vooral Zuber maakte in de Champions-League wedstrijd tegen Liverpool een aantal diagonale looplijnen, waar Hoffenheim vervolgens door gevaarlijk werd.
De middelste twee middenveldposities worden over het algemeen bezet door het koppel Kerem Demirbay (8) en Eugen Polanski (7). Deze twee middenvelders hebben over het algemeen de taak om het middenveld in balans te houden en de linies kort op elkaar te laten spelen. Van de twee is Polanski de defensiever ingestelde middenvelder.

Voor het blok van vier speelt de schaduwspits Andrej Kramaric (10). Hij heeft de taak om tussen de linies te blijven spelen en in aanvallend opzicht dichter bij de twee spitsen te komen. Met zijn diversiteit aan looplijnen zorgt hij voor veel verwarring bij de tegenstander en creëert daarmee ruimtes voor de spitsen.

In de spits heeft Nagelsmann de keuze uit veel mogelijkheden. Zo heeft hij dit seizoen de beschikking over huurling Serge Gnabry (11) (huurling van Bayern München). Daarnaast heeft Nagelsmann nog de beschikking over Sandro Wagner en oud-Heerenveen speler Mark Uth. In de voorbereiding op het seizoen en de wedstrijden tegen het Liverpool van Jürgen Klopp gaf Mini-Mourinho de voorkeur aan het duo Gnabry-Wagner. Met aanvalsleider Sandro Wagner (9) heeft Gnabry iemand naast zich die de aandacht van de centrale verdedigers naar zich toe kan trekken en vervolgens zelf de ruimtes kan zoeken. In de wedstrijden tegen Liverpool speelde Gnabry dan ook voornamelijk als een zwervende spits, die om Wagner heen zwierf. Dit resulteerde voornamelijk in de thuiswedstrijd tot een aantal 100% kansen.

 

Looplijnen van Hoffenheim tegen Liverpool

 

Smullen met een hoofdletter S

Het seizoen 2017 – 2018 is alweer twee speelrondes oud in Duitsland. In de eerste twee speelrondes was er op tactisch gebied weer genoeg te zien en te bewonderen. Ook bij Hoffenheim wordt er door Nagelsmann genoeg gesleuteld en geëxperimenteerd, dit geheel naar het voorbeeld van zijn twee voorbeelden Klopp en Tuchel. Het zal dit seizoen weer smullen worden met de kroonprins van Duitsland. Mijn hart heeft hij met de Hoffenheimer-Gegenpressing in ieder geval al veroverd.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.