Het implementatieproces van Peter Bosz bij Borussia Dortmund

Onder Peter Bosz heeft Ajax afgelopen jaar een succesvol jaar gehad. Peter Bosz liet Ajax attractief rock ’n roll-voetbal spelen met als hoogtepunten de succesvolle thuiswedstrijden tegen Schalke 04 en Olympique Lyon, dat leidde tot de Europa Leaguefinale. In tegenstelling tot het spel onder Frank de Boer, waarin weliswaar vier titels werden gewonnen, was de press-machine van Peter Bosz in 2017 erg vermakelijk om naar te kijken. Der Taktiktrainer, die zijn spelprincipes onder andere baseert naar aanleiding van het succesjaar van Barcelona in 08/09’ onder Guardiola, werd beloond met een transfer naar Dortmund, waar de ‘offensiv denkerder Trainer’ de vertrokken trainer Thomas Tuchel op moet volgen.

Tekst: Rick Mennes

In deze analyse wordt aandacht besteed aan het werk dat Bosz afgelopen jaar heeft achtergelaten bij Ajax. Wat zijn de aanvallende punten die opvielen en op welke manier handelde Ajax bij balverlies of in de omschakeling? Bovendien wordt er gekeken welke elementen van zijn voetbalvisie al tot stand zijn gekomen in de voorbereiding van Borussia Dortmund, in samenwerking met de achtergebleven elementen van Thomas Tuchel.

Ten eerste is het van belang om te benadrukken dat Bosz defensiever denkt dan dat de meeste mensen denken. Bij ieder team dat Peter Bosz onder zijn leiding heeft gehad, is de idealist Bosz namelijk begonnen met het trainen van verdedigen. Met name het eruit halen van de counter van de tegenstander staat bij Peter Bosz hoog in het vaandel. Onderstaand vernoemende aspecten hebben betrekking op het verdedigen of aspecten van aanvallen naar verdedigen dat Bosz onder andere heeft toegepast bij Ajax:

  • Hoge en (haast) constante pressing
  • Counterpressing
  • Doordekken
  • Veld klein maken met de backs

Hoge en (haast) constante pressing
Ajax stond afgelopen seizoen onder Bosz bekend om haar constante en hoge pressing op het veld. Peter Bosz probeert de bal zo hoog mogelijk te veroveren (op de speelhelft van de tegenstander), om vervolgens direct gevaarlijk te kunnen worden. Een voordeel van het snel afjagen op de bal en het verstoren van de opbouw zo hoog mogelijk op de helft van de tegenstander, is dat de tegenstander snel geneigd is om de lange bal te spelen, waar vervolgens op geanticipeerd kan worden.

Bovendien staat Ajax erom bekend dat zij op vele manieren kunnen pressen. Tegen clubs met drie verdedigers, bijvoorbeeld FC Utrecht, zal druk gezet worden met drie aanvallers. In sommige gevallen wordt er druk gezet enkel twee aanvallers. Met name Amin Younes speelt hierin een sleutelrol. Echter, moet dit zodanig worden afgewisseld zodat de tegenstander hier niet tijdig op kan anticiperen.

Wanneer Ajax namelijk druk probeert te zetten met enkel de spits en Amin Younes, worden de twee centrale verdedigers ingesloten waardoor zij niet aanspeelbaar zijn of niet naar elkaar kunnen spelen. Amin Younes trekt namelijk vanuit zijn zone naar binnen om druk te geven op de rechter centrale verdediger om hen als afspeelmogelijkheid af te schermen (zie foto 1 en 2). De linksback van Ajax is in dit geval verantwoordelijk voor het doordekken op de rechtsback van om te voorkomen dat er een twee tegen één ontstaat (zie foto 2).

 

Foto 1: Younes geeft druk op de rechter centrale verdediger waardoor Schalke 04 genoodzaakt is om de lange bal te spelen

 

Foto 2: Doordat Younes druk geeft op de RCV, moet de Sinkgraven op tijd kunnen doordekken naar de RB van Schalke 04

 

Counterpressing
Naast het verstoren van de opbouw van zo hoog mogelijk op de helft van de tegenstander is de continue jagen een ander belangrijk aspect van het spel van Ajax. Peter Bosz heeft dit in de ploeg geslepen door middel van gebruik te maken van een aantal principes en sub-principes. Sub-principes zijn ondergeschikt aan het spelprincipe en geven weer hoe dit principe tot stand kan komen.

Counterpressing onder Bosz wordt ook wel ‘de vijf seconden regel’ genoemd. In het kort houdt dit in dat de bal, na balverlies, binnen vijf seconden weer veroverd moet worden, om vervolgens weer zo snel mogelijk een kans te creëren. Peter Bosz gebruikt hiervoor twee sub-principes die door middel van onderstaande foto’s worden geïllustreerd:

  • Sub-principe 1: Creëer een overtal rondom de bal (in de meeste gevallen drie a vier personen)
  • Sub-principe 2: De rest van de ploeg anticipeert en maakt het veld klein

 

Foto 3: Ajax creëert een overtal rondom de bal om deze zo snel mogelijk te veroveren. De rest van de ploeg anticipeert en maakt het veld klein

 

Doordekken
Zoals al is gebleken bij het druk zetten bij de opbouw van de tegenstander van Ajax, is het doordekken een belangrijk onderdeel van het spel van Ajax. Niet alleen bij ‘plan Younes’ is doordekken van belang, maar met name vanwege het sub-principe: continu druk op de man met bal, wordt iedereen er haast toe gedwongen om als collectief druk te zetten door als collectief door te dekken om zo snel mogelijk de bal te veroveren (zie nogmaals foto 4). Het is hierbij van belang dat iedereen durft aan te sluiten, zodat iedereen compact bij elkaar blijft staan en het veld klein houdt. De gevolgen van deze methode zijn hierbij duidelijk: de verdediging speelt met veel ruimte in de rug (zie foto 5).

Elke coach probeert een zo goed mogelijke restverdediging op te stellen, maar Bosz is er bezeten van. Doordekken dus. Durf een linie door te schuiven om het gevaar van een counter eruit te halen. Trainingen lang is Bosz alleen maar bezig met doordekken. Niet alleen de verdedigers, maar ook de middenvelders en aanvallers moeten deze principe onder de knie krijgen (zie foto 4).

 

Foto 4: Ajax zet druk op de man met de bal. De anderen proberen alle afspeelmogelijkheden te beperken

 

Foto 5: Ajax speelt, vanwege haar grote drang naar voren, met veel ruimte in de rug. Zoals is te zien heeft Olympique Lyon de bal in bezit op de helft van de tegenstander, terwijl dat de laatste lijn van Ajax nog geen twintig meter van de middellijn af

 

In een interview met VI en Ajax verklaarde Peter Bosz niet voor niets continu te kiezen voor Joel Veltman op de rechtsback-positie. Volgens Bosz is Joel Veltman meer de verdediger die aansluit bij de voorkeuren van Bosz dan Tete. Niet achteruitlopen, maar direct doordekken op de man. Niet voor niets dat uit de feiten blijken dat er niet één directe tegenstander van Veltman afgelopen seizoen heeft kunnen scoren. De goede positionering van Veltman zorgt er zelfs voor dat hij koploper is in de Eredivisie op het gebied van succesvolle tackles. Bovendien vindt Veltman vaker de oplossing vooruit dan Tete. Hiermee levert Veltman een belangrijke bijdrage aan het vermakelijke voetbal van de Amsterdammers (Ajaxshowtime, 2017).

 

Veld klein maken met de backs
Peter Bosz is bezeten van een goede restverdediging. Zoals al reeds beschreven spelen de backs hierin een grote rol. Zoals al is verklaard moeten de verdedigers continu doordekken. Op momenten dat de backs niet kunnen doordekken, omdat er bijvoorbeeld door de as van het veld een aanval wordt opgezet, wordt ervoor gekozen om de backs het veld klein te maken richting de halfspace van het veld (zie foto 6, tussen de oranje lijnen). De twee centrale verdedigers gaan zichzelf positioneren richting het centrum van het veld (zie foto 6, tussen de blauwe lijnen). Lasse Schöne is belangrijk voor het bewaken van het centrum, voor de centrale verdedigers om op deze manier de passlijn te voorkomen richting de aanvallende middenvelder of de spits.

Een andere belangrijk aspect tussen de samenwerking van de verdedigers, voornamelijk de backs, en Schöne is de manier om de tegenaanval te voorkomen. Gedeeltelijk is dit concept al uitgelegd tijdens het proces van counterpressing en het continu doordekken, maar de specifieke rol van de backs en Lasse Schöne wordt hierin kort nog even belicht.

Afbeelding 7 is een voorbeeld uit de wedstrijd van Ajax tegen Feyenoord (2-1). In de 43ste minuut verspeeld Ajax de bal in de derde fase van het veld. Na balverlies van Ajax probeerde de Amsterdammers de bal weer zo snel mogelijk te veroveren door middel van het principe counterpressing. Ajax probeert hierbij een overtalsituatie te creëren waarbij de vier spelers die het dichtste bij de bal in de buurt zijn, direct druk geven op de bal. Zoals al is vermeld is het volgende punt dat de rest van de spelers anticipeert en het veld klein maakt. De backs geven in dit geval vooruit druk door te bewegen in de richting van de halfspace. De taak van Schöne is om vooruitlopend het centrum te bewaken. Viergever en Sanchez volgen op de voet, waardoor de gaten in het midden van het veld worden voorkomen of minimaal worden gemaakt.

 

Foto 6: De verdediging van Ajax. De backs bewegen richting de halfspace om het veld klein te maken. Schone bewaakt het centrum.

 

Afbeelding 7: De twee backs bewegen richting de halfspace om vooruit druk te zetten. Schone bewaakt het centrum

 

Aanvallend opzicht
Pressen en de manier van verdedigen is belangrijk bij de ploeg van Peter Bosz, maar ook aanvallend drukte Bosz zijn stempel. FOTAjax is namelijk de ploeg dat de meeste scoringskansen per wedstrijd creëerde (zie afbeelding 8). Een overzicht met aspecten dat de ploeg van Bosz kenmerkte wanneer zij in balbezit waren.

  • De rol van Lasse Schöne
  • Veldbezetting optimaal; maximaal twee spelers in elke baan.
  • Vleugelaanvallers die naar binnen drukken vanaf de buitenkant.
  • Verplaatsen van het spel en daarmee het verplaatsen van de tegenstander.
  • Samenspel tussen de spelers in de as.
  • Spits die nadrukkelijk in het spel wordt betrokken door een directe pass van de centrale verdediger of van een back (dit wordt gedaan doordat de drie middenvelders ruimte creëren voor de spits).
  • Diepgaande middenvelders.
  • Hoog baltempo.

 

Afbeelding 8 – Schematisch overzicht van de aanvallende statistieken van Ajax in het seizoen 2016/2017 (Bron: whoscored.com)

Het eerste aspect van de opsommingen van de aanvallende aspecten van het spel van Peter Bosz is misschien wel grondlegger van het vermakelijke spel van Ajax wat het principe ‘diepte voor breedte’ duidelijk kenmerkt: de rol van Lasse Schöne.

De rol van voor Lasse Schöne
Lasse Schöne is al een aantal jaar speler van Ajax, maar werd telkens weer verdrongen naar de reservebank. Waar Bazoer, Riedewald en Gudelj als opvolger of als ideale speler voor de ‘nummer 6’ positie werd gezien, werd nota bene de Deen door coach Peter Bosz op deze positie geposteerd. Makkelijk ging dit niet. Schöne moest Peter Bosz namelijk zelf op de hoogte brengen dat hij geschikt was op deze positie, door zijn beginfase onder leiding van Frank de Boer ter sprake te brengen.

De taak van Schöne dit seizoen was niet om honderd ballen per wedstrijd af te pakken of de ‘nummer 10’ van de tegenstander uit te schakelen. De meerwaarde van Schöne zat in het voetballende gedeelde waarin hij positioneel goed moest staan en een meerwaarde moet zijn in balbezit. Schöne heeft als taak om in de eerste fase van de opbouw het eerste aanspeelpunt te zijn, om vervolgens de bal voorwaarts te geven aan de buitenspelers, de spits of de aanvallende middenvelders.

Schone is de best presterende middenvelder van het afgelopen seizoen als het gaat over de performance score (zie afbeelding 9). Hiermee loopt hij voor op spelers zoals Jens Toornstra, Tony Vilhena en Hakim Ziyech. Daarnaast is Schone de middenvelder die het meest betrokkenen wordt in balbezit in het spel van Ajax. Met een gemiddelde van 55 passes per wedstrijd ligt Schone bijna 15 passes voor op aanvoerder Klaassen. Echter, omdat Schone als opdracht krijgt van Peter Bosz om zoveel mogelijk passen vooruit, diep, te spelen in plaats van breed, lijdt hij zorgvuldig balverlies. Schone staat slechts op plek 17! Binnen de Ajax-selectie als het gaat om passzuiverheid (83.6%).

 

Afbeelding 9: Schematisch overzicht van de beste middenvelders performers van de eredivisie in het seizoen 2016/2017 (bron: Squawka.com)

 

Foto 10: Schone is de meest betrokken middenvelder van Ajax met gemiddeld 55 passen per wedstrijd (bron: Whoscored.com)

Betrokkenheid van de spits
Idealist Peter Bosz stamt zijn principes af van Spaanse meester Guardiola en legende Johan Cruijff. De twee bovengenoemde trainers vinden het namelijk van belang dat hun spits nadrukkelijk in het spel betrokken wordt. Pep Guardiola deed dit in 2008/2009, het jaar waarin Bosz veel waarde hechtte vanwege de principes van de Spanjaard, door Messi naar het middenveld te laten bewegen waardoor en miscommunicatie ontstond bij het centrale duo van de tegenstander (zie foto 11). De gevolgen waren duidelijk: de vrije ruimte zoeken en deze vrije ruimte benutten aan de zijkanten van het veld via de rechtsback of de rechtsbuiten.

Foto 11: Onder Guardiola laat spits Messi zich uitzakken tot het middenveld om elders ruimte te creëren

Bosz is voorstander van het echte Ajax-systeem. De spits moet nadrukkelijk worden gezocht vanuit achteruit en moet met de rug naar de goal kunnen spelen, om de bal te laten vallen op de inlopende middenvelders of om open te draaien om eigen ruimte te creëren. Kasper Dolberg bleek hiervoor al snel de ideale oplossing. Vanwege zijn goede aanname en first-touch geeft Dolberg de gelegenheid aan de middenvelders om bij te sluiten en de buitenspelers vervolgens aan te spelen. Omdat Kasper Dolberg vroeger altijd als linksbuiten heeft gespeeld, is het voor hem gemakkelijker om zich te laten vallen als nummer 10 of om uit zijn eigen zone te komen om elders ruimte te laten onstaan. Echter, niet alleen Dolberg hoort de credits te krijgen vanwege de betrokkenheid van de spits, maar ook opbouwer Davidson Sanchez en de middenvelders worden allemaal betrokken om de spits zo snel mogelijk te kunnen bereiken.

Een goed voorbeeld van de betrokkenheid van de spits komt uit ‘de Klassieker’ van afgelopen april. Ajax probeerde de manmarking van Feyenoord te verslaan door de passingroute met spits Traore te openen. Hier waren de drie middenvelders van groot belang. Zij moesten namelijk ruimte maken om de passlijn van Davidson Sanchez naar Traore te openen, zodat de spits makkelijker aanspeelbaar zou kunnen zijn. Het effect van de directe passingroute naar de spits is om in dieper gelegen delen van het veld ruimte te creëren. Vervolgens konden de middenvelders de verkregen bal van de spits versturen op de buitenspelers, die de ruimte kregen om een actie te maken.

Afbeelding 12a: Een schematische weergave van de opbouw van Davidson Sanchez om de spits te bereiken
Afbeelding 12b: Een schematische weergave van de opbouw van Davidson Sanchez om de spits te bereiken
Afbeelding 12c: Een schematische weergave van de opbouw van Davidson Sanchez om de spits te bereiken

 

Afbeelding 13: Een passmap van de wedstrijd Ajax – Feyenoord, waarin te zien is dat Sanchez meerdere malen op zoek is naar spits Traore (bron: @11tegen11)

 

Foto 14: Sanchez probeert in de wedstrijd tegen Schalke 04 spits Traore te bereiken. Middenvelders van de Beek, Ziyech en Klaassen bewegen weg van de bal om ruimte te creëren voor de in de bal komende spits.

Een vertrek naar Duitsland
Op 6 juni 2017 kwam het nieuws naar buiten dat Ajax en Borussia Dortmund een overeenstemming hadden bereikt over de overgang van de trainer naar de Duitse topclub. Peter Bosz moet de Thomas Tuchel doen vergeten, die in de clinch lag met het bestuur van de Duitse club. Hedendaags blijkt dat niet alleen Tuchel in de clinch lag met het bestuur, maar dat ook Peter Bosz een meningsverschil had met Dennis Bergkamp, Hennie Spijkerman, Carlo l’Ami en Bjorn Rekelhof. De ruzie zou, onder andere vanwege de goede resultaten, de afgelopen maanden professioneel verzwegen zijn.

Inmiddels is Peter Bosz al ruim een maand in dienst van Dortmund, waar hij zijn eerste oefencampagnes al heeft gespeeld. Vlekkeloos gingen de eerste twee oefenwedstrijden niet, integendeel. De eerste oefenwedstrijd tegen vierdeklasser Rot-Weiss Essen ging met 3-2 verloren. In Japan leek het drie dagen later weer mis te gaan. De Duitse topclub leek tegen de Urawa Red Diamons te blijven steken op een gelijkspel, maar ging er in extremis toch met de overwinning vandoor; 3-2.

Laten we eens dieper kijken in het spel van Dortmund de afgelopen twee oefenwedstrijden. Welke bovengenoemde elementen en principes, in de tijd van Ajax, zijn al duidelijk te zien in het spel van Dortmund en welke belangrijke aspecten ontbreken nog en zijn veranderd ten opzichte van het spel van Thomas Tuchel?

Tuchel’s 1-3-4-2-1 systeem maakt plaats voor het 1-4-3-3 systeem van Peter Bosz
Het afgelopen seizoen speelde Thomas Tuchel in een 1-3-4-2-1 formatie, in vele ogen ook wel een 1-3-2-4 formatie gezien. Duitser Marco Reus en talent Ousmane Dembele speelden achter spits Aubameyang om veelal de ruimtes in te duiken die de spits achterliet of die werden gecreëerd door middenvelder Castro of de hoog spelende ‘backs’. Julian Weigl was defensieve middenvelder en was het eerste aanspeelpunt in de opbouw. Castro en Dembele bewogen veelal tussen de linies om aanspeelbaar te kunnen zijn.

 

Foto 15: De opbouw over de linkerkant in de 1-3-4-2-1 formatie. Castro (en Dembéle) bewegen tussen de linies

 

Peter Bosz had in de voorbereiding niet lang nodig om deze formatie onder handen te nemen en te wijzigingen naar zijn 1-4-3-3 formatie met de punt naar achteren. Na de aftrap van de eerste oefenwedstrijd was al duidelijk zichtbaar dat Bosz verder ging met hetzelfde systeem als hij bij Ajax had gespeeld. Nuri Sahin vulde hierin de rol in plaats van de geblesseerde Julian Weigl, die nog minstens twee maanden aan de kant staat met een enkel blessure.

Het plan van Dortmund in de eerste twee oefenwedstrijden in balbezit was duidelijk. Een onderdeel van dit plan was proberen kansen te creëren via de opkomende backs. De buitenspelers speelden hierin een rol, zij moesten namelijk naar binnen komen om ruimte te creëren voor de opkomende backs. Door middel van gebruik te maken tussen de opkomende backs en de naar binnen gekomen buitenspelers, zit er veel variatie in de opbouw van Dortmund. Echter, dikwijls zonder resultaat.

Zoals te zien is op foto 17 en 18 is de onderlinge afstand tussen de linksback en de linksbuiten, tijdens de opbouw van Ajax en Dortmund, verschillend. De afstand tussen de linksback en de linksbuiten van Dortmund is kleiner dan de afstand van de linksback en linksbuiten van Ajax. Hoe kleiner de afstand, hoe langer de weg naar de goal. Echter is de tijd om andere mogelijkheden te zoeken of om de ruimte van de back te benutten groter. Hoe hoger op het veld de bal de buitenspeler bereikt, hoe meer er gevraagd wordt van de individuele actie van deze desbetreffende spelers. Uit de statistieken bleek dat de weg naar de goal toe van Traore en Younes vaak te lang was om rendement te halen uit de individuele acties.

Foto 16: De opkomende back in combinatie met de naar binnengekomen buitenspeler om ruimte te creëren

 

Foto 17: De onderlinge afstand tussen de linksback en de linksbuiten bij Dortmund

 

Foto 18: De onderlinge afstand tussen de linksback en de linksbuiten bij Ajax. De onderlinge afstand tussen deze twee spelers is aanzienlijk groter dan tot dusver bij Borussia Dortmund

 

De rol van Julian Weigl/ Nuri Sahin
Julian Weigl ontwikkelde zich vorig seizoen tot een basisklant in het spelsysteem van Thomas Tuchel. Ondanks het feit dat hij vrijwel onbekend was toen hij voor 1,5 miljoen euro overkwam van 1860 München, heeft de Duitser een fantastische intelligente die hem in staat stelt om het spel van Dortmund aan overvloed aan te vullen en heeft hij zich hiermee in het basiselftal weten te spelen. Julian Weigl moet ook dit seizoen de defensieve middenvelder worden, zoals Lasse Schone dit was bij Ajax. Omdat Weigl echter nog de komende twee maanden geblesseerd is, vult de Turk Nuri Sahin deze rol voorlopig in.

Net als Schöne was Weigl het afgelopen seizoen het eerste aanspeelpunt van de centrale verdedigers of had hij de taak om zich uit te laten zakken om ruimte te creëren voor de opkomende centrale verdediger. Vervolgens had Weigl de taak om dieper spelende middenvelder te bereiken tussen de linies. Dit laatste gaat naar alle waarschijnlijkheid niet gebeuren onder Bosz. Peter Bosz heeft meerdere malen aangegeven dat hij geen fan is van een uitzakkende middenvelder omdat er op deze manier onvoldoende mankracht aanwezig is op het middenveld.

De technische vaardigheid van Weigl geeft hem de mogelijkheid, om net zoals Schone, constant voorwaarts te spelen. Net zoals Schone, is Weigl de meest betrokken middenvelder van het team. Weigl verstuurde afgelopen seizoen gemiddeld 67 passes per wedstrijd, waarvan 90% succesvol was (bron: whoscored.com).

Bovendien was Weigl een belangrijke acteur van het positiespel onder Tuchel. Waar Dortmund zo geroemd werd onder het maken van driehoekjes en het vinden van de derde man, was Weigl daar vaak bij betrokken in delen van het veld waar hij de verdedigers kon verbinden met de middenvelders. Neem afbeelding 19 als voorbeeld. Als Weigl in dit voorbeeld niet op deze positie had gestaan, had Dortmund geen driehoekjes kunnen creëren. Doordat Weigl de intelligentie heeft om zich zo te positioneren waar hij verbonden is met alle vier de spelers, worden er drie cruciale driehoekjes gemaakt waardoor de bal kan worden verplaatst.

Een andere vergelijking met Schöne, is dat Weigl afgelopen seizoen nauwelijks betrokken was bij het spel in de derde fase van het speelveld. Weigl speelde namelijk onder Tuchel ook net voor de verdediging en had de taak om als defensieve middenvelder de restverdediging te bewaken. Ook dit is een positieve overeenkomst met het spel van de defensieve middenvelder van Peter Bosz.

Een zaak die vaak over het hoofd wordt gezien, is de timing van de beweging, waardoor hij tijdig kan openen of kan wisselen van of naar een kant. Hij verplaatst het spel en wisselt van kant, nog voordat het team de tijd heeft om de opbouw te verstoren of tegenstanders in te laten.

Afbeelding 19: Het belang van de intelligentie van Julian Weigl, die door zijn positionering drie driehoekjes creëert

Echter zit er wel een zichtbaar verschil in het aanpassingsvermogen tussen Schone en Weigl. Tegenstanders van zowel Ajax als Dortmund doen er tegenwoordig alles om de spelverdelers zo min mogelijk in het spel te betrekken. Een goed voorbeeld van een wedstrijd waarin de tegenstander Lasse Schöne nauwelijks in het spel betrok, was de wedstrijd PSV – Ajax (2-1). Zoals op afbeelding 20 goed is te zien gaf PSV Ajax geen mogelijkheid om van achteruit op te bouwen. Sanchez en De Ligt maakten het veld breed naast de 16 meter, zodat Schone in het centrum de ruimte zou krijgen. Echter was de pressing van Locadia dusdanig effectief dat de Deen geen tijd had om aan te nemen en te draaien of te openen naar een andere kant. Een van de weinige mogelijkheden was terug op keeper Onana. Ajax was hierdoor niet in staat om passing lijnen te openen of te creëren, wat een zeer matige eerste helft opleverde namens de Amsterdammers.

Afbeelding 20: Lasse Schöne wordt onaanspeelbaar gemaakt door de druk van PSV spits Locadia.

Julian Weigl bevat daarentegen de kwaliteit om zich te ontdoen van de druk van de tegenstander. Hij is in staat om controle te houden over de bal, wat kan leiden tot ruimte bij andere spelers of op andere delen op het veld. Weigl is namelijk vaak in de opbouw van Dortmund in staat om van de druk van de tegenstander weg te dribbelen in gebieden met minder druk of dekking.

Daarentegen is Julian Weigl nog altijd de komende twee maanden uit de roulatie. De belangrijke taak van Nuri Sahin om bovengenoemde aandachtspunten zo goed mogelijk tot zijn recht te brengen en zou goed mogelijk uit te voeren.

Spits Aubameyang
De spits uit Gabon kwam afgelopen seizoen uit op maar liefst 44 goals in de 51 in totaal gespeelde wedstrijden voor hem. De spits, die afgelopen weken in verband werd gebracht met een transfer, heeft onlangs aangegeven toch naar alle waarschijnlijkheid bij Borussia Dortmund te blijven komend seizoen.

De atletische spits staat bekend om zijn waanzinnige snelheid en zijn afmakend vermogen. Toch zal er van ‘Auba’ aankomend seizoen wat anders gevraagd worden. Zo zal hij, meer dan voorheen, in het spel betrokken worden. Echter, onder Thomas Tuchel was Aubameyang geen spits die constant achter de linies moest kruipen en continu moest fungeren als powerhouse, integendeel. In de 1-3-4-2-1 formatie was Aubameyang juist ook een spits die in de bal moest komen richting de halfspace (zie foto 6), om ruimte te creëren voor aanvallende middenvelders Reus en Dembele (zie afbeelding 21).

Afbeelding 21: Onder Tuchel werd Aubameyang regelmatig al in een eerder stadium betrokken bij de opbouw om kansen te creëren

De kans dat Aubameyang naar alle waarschijnlijkheid meer gaat variëren lijkt aanzienlijk groot. Een voorbeeld van de goede variatie van diepgang en het in de bal komen is Ajax spits Kasper Dolberg.

De inmiddels Deens international weet goed te bepalen wanneer hij de diepte in moet lopen en de bal kan verwachten. Vervolgens heeft Dolberg de capaciteiten om zijn man uit te spelen en koelbloedig af te maken (neem als voorbeeld de 1-1 uit de Klassieker van het seizoen 2015/2016). Zoals al is geschreven in het stukje ‘betrokkenheid van de spits’, kan geconcludeerd worden dat Dolberg beschikt over een goede variatie van het diepgaan en het in de bal komen om tot een goede aanval te komen.

Afbeelding 22: Passmap van de wedstrijd tussen Borussia Dortmund en Rot-Weis Essen (bron: @11tegen11)

 

Foto 23: Passmap van de wedstrijd tussen Borussia Dortmund en Rot-Weis Essen (bron: @11tegen11)

 

Waar Kasper Dolberg afgelopen seizoen haast door iedereen nadrukkelijk werd gezocht (zie foto 13 en 14), en de middenvelders zichzelf in dienst stelde voor Dolberg (zie uitleg bij foto 13 en 14), is dat in de huidige rol van Aubameyang nog niet het geval. Zoals te zien is in beide passmaps van de twee oefenwedstrijden is te zien dat Aubeyang slecht enkele keren succesvol werd bereikt door Wanner en Nuri Sahin. In de wedstrijd tegen de Urawa Red werd Aubameyang slecht enkel bereikt door Nuri Sahin. Echter kan er wel al zeker worden verondersteld dat Aubameyang meer en meer een rol gaat spelen in de opbouw. In tegenstelling tot vorig seizoen wordt Aubameyang al meer gebruikt als ‘in de bal spelende’ spits zoals te zien is op foto 24 en 25. In foto 24 is goed te zien dat de in de bal komende Aubameyang ruimte creëert voor de dieplopende Emre Mor, die van positie is gewisseld met middenvelder Durm.

Echter, het initiatief komt volledig vanuit Aubameyang zelf. In de eerste twee oefencampagnes was nog niet te zien dat de middenvelders zichzelf in dienst stelde voor de Gabonese spits door de passinglijn open te maken, zodat Aubameyang met een directe pass vanuit achteruit bereikt had kunnen worden.

Foto 24: Aubameyang komt in de bal om ruimte te creeren voor dieplopende Emre Mor, die van positie is gewisseld met middenvelder Durm

 

Foto 25: Aubameyang bemoeit zich nadrukkelijk meer in de opbouw dan onder Thomas Tuchel door in de bal te komen

 

Doordekken en counterpressing
Doordekken was één van de belangrijkste aspecten van het spel van Ajax onder Peter Bosz afgelopen seizoen. Als je niet door dekt krijg je volgens Bosz de ene na de andere counter om de oren. Doe je het goed, dan heb je telkens binnen een aantal seconden de bal terug. Binnen het spel van Ajax duurde het even voordat alle spelers dit onder de knie hadden. Zoals al is beschreven heeft dit uiteindelijk geleid tot één van de krachtigste wapens binnen het spel van Ajax, met alle voordelen van dien.

In het begin van deze analyse is gelezen dat Peter Bosz afgelopen seizoen niet voor niets telkens heeft gekozen voor Joel Veltman op de rechtsback positie. Door zijn goede positionering en zijn uitstekende spelinzicht was hij telkens in staat om op het goede moment door te dekken en, ook in een ondertal, als winnaar uit de strijd te komen (zie foto 26). Echter had Veltman maanden nodig om dit doordekken onder de knie te krijgen. Aan Bosz de taak om het proces van doordekken tijdig te implementeren binnen de spelers in het elftal van Borussia Dortmund.’

Foto 26: Voetbalintelligentie van Joel Veltman op het moment dat hij moet doordekken in een ondertalsituatie

 

Foto 27: Rechtsback Piszcek van Dortmund moet op het juiste moment doordekken om de ondertalsituatie te kunnen winnen

In foto 27 is goed te zien dat Peter Bosz hier in de voorbereiding al het een en ander aan aandacht aan heeft besteed. Via de omschakeling probeert Urawa Red een counter op te zetten over de linkerkant van het veld. De linksback bestrijkt de linkerflank terwijl de linksbuiten een beweging maakt in de richting van de bal. Piszcek maakt in dit geval de juiste beslissing om door te dekken zodat de bal op de helft van de tegenstander kan worden veroverd en Borussia Dortmund zelf gevaarlijk kan worden.

Zoals al eerder aangegeven is het niet alleen van belang dat de verdedigers om de juiste momenten doordekken. Ook de middenvelders en de aanvallers moeten tijdig doordekken om de tegenstander zo hoog mogelijk op het veld vast te zetten en in te sluiten. In foto 28 is een voorbeeld te zien waarbij zowel het middenveld als de aanval van Dortmund doordekt en de tegenstander probeert in te sluiten bij een terugspeelbal op de keeper. Dortmund probeert via deze manier een lange bal te forceren waar vervolgens eenvoudig op geanticipeerd zou kunnen worden.

Foto 28: Zowel het middenveld als de aanval moet doordekken op pressing te houden op, in dit geval de keeper, om een lange bal te forceren

 

Een ander belangrijk onderdeel van de visie van Bosz is counterpressing, oftewel de ‘vijf seconden regel’. De spelers van Dortmund zijn hier de laatste jaren niet onbekend mee. De counterpressing van met name Jurgen Klopp en zeker ook onder Thomas Tuchel was indrukwekkend. De redenen om counterpressing toe te passen is met dezelfde reden: het voorkomen van de counter van de tegenstander. Onder Thomas Tuchel was het van belang dat degene die voorwaarts verdedigde (nummer 1 op de foto), de bal agressief zou aanvallen. In de tussentijd hadden de andere teamgenoten (in de foto spelers nummer 2, 3 en 4) de tijd om achteruit te bewegen om de restverdediging te helpen en te ondersteunen.

Foto 29: Gegenpressing onder Thomas Tuchel

 

In de eerste twee oefenwedstrijden van Peter Bosz is de hand van de counterpressing van Peter Bosz al zichtbaar. Zoals al is beschreven vindt Bosz het van belang dat het team zich houdt aan twee sub-principes die counterpressing mogelijk kunnen maken:

  • Principe 1: Creëer een overtal rondom/ in de buurt van de bal
  • Principe 2: De rest van de spelers anticipeert en maakt het veld klein
Foto 30: Counterpressing van Dortmund in de wedstrijd tegen Urawa Reds

 

Foto 31: Counterpressing van Dortmund in de wedstrijd tegen Urawa Reds

 

Een dergelijk verschil in de manier van de counterpressing van Peter Bosz in tegenstelling tot de counterpressing van Tuchel is dat bij de pressing van Bosz de bedoeling is dat er zo veel mogelijk vooruit wordt verdedigd, oftewel wordt door gedekt, zoals te zien is bij de centrale verdediger van Dortmund op foto 29. De manier van counterpressing van Tuchel staat bovenstaand nog uitgelegd en houdt nogmaals in dat de vooruit verdedigende spel agressief verdedigt op de bal en de andere de naar achteren lopen om de restverdediging te ondersteunen.

Achtergebleven elementen van Thomas Tuchel
Er zijn vele overeenkomsten tussen de twee aanvallend denkende trainers. Beide trainers zijn voorstanders van counterpressing om de omschakeling te voorkomen, compact staan bij balverlies en hoge pressing om de opbouw van de tegenstander te voorkomen. Daarnaast stond Tuchel bekend om zijn snelle wisselingen van kant om bij de tegenstander gaten te forceren in de defensieve en de ruimte te benutten aan de andere (zie afbeelding 32). Tuchel toonde zich hierin onafscheidelijk door hier constant in te variëren en telkens andere manieren wist te vinden om dit te bewerkstelligen. Peter Bosz is hier, zoals al eerder beschreven, ook voorstander van.

Afbeelding 32: Tuchel probeert ruimte te creëren aan de zijkant door snel te wisselen van kant.

Een aspect waar met name Thomas Tuchel om bekend stond was het doorbreken van de defensieve lijn van de tegenstander. Tuchel was voorstander om ruimte te creeren achter de defensie van de tegenstander. Deze ruimte moest gecreëerd worden door een uitzakkende aanvallende middenvelder/spits in combinatie met een diepgaande back en de diepgaande andere aanvallende middenvelder/ spits, om vervolgens tot een voorzet te komen en de derde man te vinden. Tuchel’s Dortmund kende hierin vele varianten, maar het concept blijft hetzelfde: een uitzakkende spelers creëert ruimte voor een opkomende back, die diep lopende spelers moet bedienen die in tegengestelde richting lopen dan de andere uitzakkende speler.

Zoals te zien is in onderstaande foto laat aanvallende middenvelders Marco Reus zich uitzakken. Omdat zijn directe tegenstander hem volgt, ontstaat er ruimte voor opkomende back Schmelzer. Spits Aubamayang, aanvallende middenvelder Dembele lopen vervolgens contra achter de verdediging om tot een doelpoging te komen uit de voorzet van Schmelzer. In onderstaand voorbeeld overigens ook met succes.

 

Foto 33: Een voorbeeld van het doorbreken van de defensieve lijn onder Thomas Tuchel in de thuiswedstrijd tegen Werder Bremen

 

Het doorbreken van de defensieve lijn onder Thomas Tuchel is niet onopgemerkt gebleven bij Peter Bosz. Tijdens de eerste twee oefenwedstrijden probeerde Dortmund meerdere malen de openliggende en minder bezette kant steeds te bereiken door middel van bovenstaand genoemde uitleg. In de wedstrijd tegen Rot-Weiss Essen deed onderstaande situatie zich voor met als doel om de ruimte te creëren achter de laatste linie van de vierdeklasser:

Spits Aubameyang laat zich uitzakken om achter hem (en daarmee achter de verdediging) ruimte te creëren voor lopende middenvelders. Emre Mor probeert de bal te openen richting de vrije ruimte die wordt vrijgemaakt door de lopende middenvelders en wordt benut door de opkomende back Schmelzer. De diepgaande middenvelders lopen contra ten opzichte van spits Aubameyang en zorgen voor diepgang om de voorzet te verwerken.

 

Foto 34: Het doorbreken van de defensieve lijn van de tegenstander. Een concept waar Tuchel erg succesvol mee was

 

Conclusie
Al met al zijn er tot dusver genoeg overeenkomsten te vinden in de voorbereiding van Borussia Dortmund waar Peter Bosz zijn visie goed zichtbaar is. Counterpressing, doordekken, de rol van de verdedigende middenvelder en de betrokkenheid van de spits zijn aspecten waar Peter Bosz veel waarde aan hecht en die in de voorbereiding op het komende seizoen probeert door te voeren bij Borussia Dortmund. De taak van de ex- Ajax, Vitesse en Heracles trainer om deze aanpassingen zo snel en zo goed mogelijk te implementeren binnen de selectie van Dortmund, om een matige seizoenstart (zoals afgelopen seizoen het geval was bij Ajax) te voorkomen. Bovendien zullen er een aantal bestaande elementen van het spel van ex-trainer Thomas Tuchel in stand worden gehouden in het spel van Peter Bosz. Of Peter Bosz voor het eerst sinds het seizoen 2011/2012 het kampioenschap naar Dortmund kan halen is nog maar de vraag, echter kan er wel geconcludeerd worden dat, mocht het spel van en de visie van Bosz goed worden geïmplementeerd binnen de selectie, er voor de Dortmund fans een hoop attractief voetbal voor hen te wachten staat.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.